Trong công tác quản trị tài chính và kế toán doanh nghiệp, hàng tồn kho luôn là một trong những tài sản chiếm tỷ trọng lớn và có biến động phức tạp. Để giúp doanh nghiệp phản ánh đúng giá trị thực tế của tài sản này trên báo cáo tài chính, đặc biệt là khi áp dụng các quy định mới nhất, Atax xin chia sẻ hướng dẫn chi tiết về phương pháp tính và hạch toán dự phòng giảm giá hàng tồn kho 229 theo Thông tư số 99/2025/TT-BTC.
Theo hướng dẫn tại Phụ lục II ban hành kèm theo Thông tư 99/2025/TT-BTC, dự phòng giảm giá hàng tồn kho là khoản dự tính trước để đưa vào chi phí sản xuất, kinh doanh phần giá trị bị giảm xuống thấp hơn giá gốc đã ghi sổ kế toán của hàng tồn kho. Khoản dự phòng này nhằm mục đích bù đắp các khoản thiệt hại thực tế có thể xảy ra do vật tư, sản phẩm, hàng hóa tồn kho bị giảm giá trị.
Doanh nghiệp chỉ thực hiện trích lập dự phòng khi có bằng chứng chắc chắn cho thấy giá trị thuần có thể thực hiện được của hàng tồn kho thấp hơn giá gốc. Việc trích lập hoặc hoàn nhập được thực hiện tại thời điểm lập Báo cáo tài chính năm và phải tuân thủ nghiêm ngặt các quy định của Chuẩn mực kế toán Việt Nam số 02 (VAS 02) về Hàng tồn kho.
Về nguyên tắc tính toán, việc lập dự phòng phải được thực hiện cụ thể cho từng loại vật tư, hàng hóa, sản phẩm tồn kho. Đối với dịch vụ cung cấp dở dang, việc lập dự phòng được tính theo từng loại dịch vụ có mức giá riêng biệt.
Công thức xác định Giá trị thuần có thể thực hiện được (NRV) cụ thể như sau:
Giá trị thuần có thể thực hiện được = Giá bán ước tính của hàng tồn kho trong kỳ sản xuất, kinh doanh bình thường trừ (-) Chi phí ước tính để hoàn thành sản phẩm và Chi phí ước tính cần thiết cho việc bán chúng.
Tại thời điểm kết thúc kỳ kế toán, kế toán căn cứ vào số lượng, giá gốc và giá trị thuần có thể thực hiện được của từng đối tượng để so sánh:
-
Trường hợp khoản dự phòng phải lập ở cuối kỳ này lớn hơn khoản dự phòng đang ghi trên sổ kế toán, phần chênh lệch lớn hơn sẽ được ghi tăng dự phòng và ghi tăng giá vốn hàng bán trong kỳ.
-
Ngược lại, nếu khoản dự phòng phải lập ở cuối kỳ này nhỏ hơn khoản dự phòng đang ghi trên sổ kế toán, phần chênh lệch nhỏ hơn sẽ được hoàn nhập ghi giảm dự phòng và giảm giá vốn hàng bán.
Về phương pháp hạch toán kế toán, việc theo dõi được thực hiện trên Tài khoản 2294 – Dự phòng giảm giá hàng tồn kho.
Tại thời điểm kết thúc kỳ kế toán, khi trích lập lần đầu hoặc trích lập bổ sung do số dự phòng kỳ này lớn hơn kỳ trước, kế toán ghi nhận phần chênh lệch tăng:
Nợ Tài khoản 632 – Giá vốn hàng bán
Có Tài khoản 229 – Dự phòng tổn thất tài sản (2294).
Trong trường hợp số dự phòng giảm giá hàng tồn kho phải trích lập kỳ này nhỏ hơn số dự phòng đã trích lập từ các kỳ trước, kế toán thực hiện hoàn nhập phần chênh lệch giảm bằng bút toán:
Nợ Tài khoản 229 – Dự phòng tổn thất tài sản (2294)
Có Tài khoản 632 – Giá vốn hàng bán.
Đối với trường hợp xử lý vật tư, hàng hóa bị hủy bỏ do hết hạn sử dụng, mất phẩm chất, hư hỏng không còn giá trị sử dụng, kế toán thực hiện bút toán:
Nợ Tài khoản 229 – Dự phòng tổn thất tài sản (phần được bù đắp bằng dự phòng)
Nợ Tài khoản 632 – Giá vốn hàng bán (phần tổn thất cao hơn số đã lập dự phòng, nếu có)
Có các Tài khoản 152, 153, 155, 156… (giá trị hàng tồn kho bị hủy bỏ)
Việc hoàn nhập các khoản dự phòng đã trích lập đối với hàng tồn kho bị hủy bỏ có thể ghi nhận ngay tại thời điểm hủy bỏ hoặc cuối kỳ, đảm bảo tính nhất quán theo quy định của VAS.
Liên quan đến hệ thống biểu mẫu chứng từ kế toán, căn cứ Điều 9 Thông tư 99/2025/TT-BTC, doanh nghiệp có thể tham khảo áp dụng hệ thống biểu mẫu chứng từ tại Phụ lục I ban hành kèm theo Thông tư này.
Trường hợp doanh nghiệp tự thiết kế, sửa đổi hoặc bổ sung biểu mẫu để phù hợp với đặc điểm hoạt động sản xuất kinh doanh, biểu mẫu mới phải đảm bảo tuân thủ đầy đủ quy định tại Điều 16 Luật Kế toán 2015. Đồng thời, doanh nghiệp có trách nhiệm ban hành Quy chế hạch toán kế toán bằng văn bản để làm cơ sở pháp lý thực hiện.
Trên đây là toàn bộ hướng dẫn chuyên môn về cách tính và hạch toán dự phòng giảm giá hàng tồn kho theo Thông tư 99/2025/TT-BTC được tổng hợp bởi Đại lý thuế Người trợ lý Atax. Việc thực hiện đúng các quy định này không chỉ giúp doanh nghiệp tối ưu hóa chi phí hợp lý khi tính thuế TNDN mà còn đảm bảo tính minh bạch, trung thực của Báo cáo tài chính trước cơ quan thuế và các bên liên quan.
Liên hệ trực tiếp cho ATAX qua fanpage ĐẠI LÝ THUẾ NGƯỜI TRỢ LÝ hoặc liên hệ trực tiếp Hotline: 0988 168 368 để được tư vấn HOÀN TOÀN MIỄN PHÍ.
Chính thức giảm 30% Thuế Thu nhập giai đoạn 2026 – 2027 từ ngày 24/08/2026
