Doanh nghiệp siêu nhỏ có cần kế toán không là vấn đề nhiều chủ doanh nghiệp quan tâm khi Thông tư 58/2026/TT-BTC có hiệu lực từ ngày 01/07/2026. Theo Atax, mặc dù chế độ kế toán dành cho doanh nghiệp siêu nhỏ được đơn giản hóa đáng kể, doanh nghiệp vẫn phải tổ chức thực hiện công tác kế toán ở mức phù hợp để quản lý doanh thu, chi phí, chứng từ, sổ sách và nghĩa vụ thuế theo quy định.
Doanh nghiệp siêu nhỏ có cần kế toán theo Thông tư 58/2026/TT-BTC?
Căn cứ nội dung Thông tư 58/2026/TT-BTC, doanh nghiệp siêu nhỏ không bắt buộc phải bố trí chức danh kế toán trưởng. Đây là điểm quan trọng giúp doanh nghiệp có quy mô nhỏ, giao dịch chưa nhiều hoặc mới thành lập giảm bớt áp lực về nhân sự và chi phí quản lý.
Tuy nhiên, không bắt buộc có kế toán trưởng không đồng nghĩa với việc doanh nghiệp được bỏ qua công tác kế toán. Doanh nghiệp vẫn cần có người phụ trách kế toán hoặc thuê dịch vụ kế toán để thực hiện việc lập, kiểm tra, lưu trữ chứng từ; ghi sổ kế toán; theo dõi nghĩa vụ thuế; lập báo cáo tài chính trong trường hợp thuộc diện phải lập và nộp.
Thay cho kế toán trưởng, doanh nghiệp siêu nhỏ có thể bố trí người phụ trách kế toán. Người phụ trách kế toán được thực hiện các công việc kế toán theo quy định và ký thay vị trí kế toán trưởng trên chứng từ kế toán, sổ kế toán, báo cáo tài chính của đơn vị khi thuộc phạm vi được giao.
Về nhân sự làm kế toán, Thông tư 58/2026/TT-BTC cho phép doanh nghiệp siêu nhỏ linh hoạt hơn trong tổ chức bộ máy. Doanh nghiệp có thể lựa chọn một trong các phương án sau:
-
Bố trí người thân của ban lãnh đạo: Doanh nghiệp có thể giao cho cha mẹ đẻ, cha mẹ nuôi, vợ hoặc chồng, con đẻ, con nuôi, anh chị em ruột của người đại diện theo pháp luật, người đứng đầu, giám đốc, tổng giám đốc hoặc cấp phó phụ trách tài chính kế toán thực hiện công việc kế toán.
-
Sử dụng nhân sự nội bộ kiêm nhiệm: Người đang làm quản lý, điều hành, thủ kho, thủ quỹ hoặc người được giao nhiệm vụ thường xuyên mua, bán tài sản trong doanh nghiệp có thể kiêm nhiệm công tác kế toán nếu đáp ứng yêu cầu quản lý của đơn vị.
-
Thuê dịch vụ kế toán: Doanh nghiệp có thể thuê tổ chức, cá nhân kinh doanh dịch vụ kế toán theo quy định pháp luật. Đây là phương án phù hợp với doanh nghiệp muốn tiết kiệm chi phí nhân sự nhưng vẫn cần đảm bảo tính chính xác, đúng hạn và tuân thủ quy định thuế.
Theo Atax, dù lựa chọn phương án nào, doanh nghiệp cũng cần bảo đảm người thực hiện công tác kế toán nắm được nguyên tắc lập chứng từ, ghi nhận doanh thu, chi phí, lưu trữ hồ sơ và xác định nghĩa vụ thuế. Việc ghi nhận thiếu chứng từ hoặc sai thời điểm có thể ảnh hưởng trực tiếp đến số thuế phải nộp, tính hợp lệ của chi phí và khả năng giải trình khi cơ quan thuế kiểm tra.
Các công việc kế toán cơ bản mà doanh nghiệp siêu nhỏ vẫn cần thực hiện gồm:
-
Quản lý và sử dụng chứng từ kế toán: Doanh nghiệp cần sử dụng hóa đơn, phiếu thu, phiếu chi, phiếu nhập kho, phiếu xuất kho và các chứng từ liên quan làm căn cứ ghi nhận doanh thu, chi phí, thu nhập và nghĩa vụ thuế. Doanh nghiệp có thể sử dụng mẫu chứng từ theo quy định hoặc tự thiết kế biểu mẫu phù hợp, nhưng phải bảo đảm trung thực, đầy đủ và tuân thủ Luật Kế toán.
-
Ghi sổ kế toán: Việc ghi sổ phụ thuộc vào phương pháp nộp thuế của doanh nghiệp. Nếu nộp thuế theo tỷ lệ phần trăm trên doanh thu, doanh nghiệp cần theo dõi doanh thu bán hàng hóa, dịch vụ. Nếu nộp thuế thu nhập doanh nghiệp trên thu nhập tính thuế, doanh nghiệp cần hệ thống sổ chi tiết hơn để theo dõi doanh thu, chi phí, vật liệu, hàng hóa, tiền và nghĩa vụ thuế giá trị gia tăng.
-
Theo dõi công nợ, hàng tồn kho và tài sản: Tùy nhu cầu quản trị, doanh nghiệp nên mở sổ theo dõi công nợ phải thu, phải trả, tài sản cố định, vốn chủ sở hữu và các khoản thuế khác để kiểm soát dòng tiền, hạn chế thất thoát và phục vụ việc ra quyết định kinh doanh.
-
Lập báo cáo tài chính: Báo cáo tài chính phản ánh tình hình tài sản, nguồn vốn và kết quả hoạt động kinh doanh trong kỳ kế toán. Doanh nghiệp siêu nhỏ nộp thuế thu nhập doanh nghiệp theo phương pháp tính trên thu nhập tính thuế phải lập và nộp báo cáo tài chính hằng năm. Thời hạn nộp báo cáo tài chính chậm nhất là 90 ngày kể từ ngày kết thúc năm tài chính.
-
Xác định trường hợp không bắt buộc nộp báo cáo tài chính: Trường hợp doanh nghiệp nộp thuế thu nhập doanh nghiệp theo tỷ lệ phần trăm trên doanh thu thì không bắt buộc nộp báo cáo tài chính cho cơ quan thuế, trừ khi pháp luật có quy định khác hoặc doanh nghiệp tự nguyện thực hiện.
-
Chuyển đổi số dư khi áp dụng chế độ mới: Doanh nghiệp đang áp dụng chế độ kế toán theo Thông tư 132/2018/TT-BTC cần thực hiện chuyển đổi số dư sang hệ thống sổ kế toán mới theo hướng dẫn khi áp dụng Thông tư 58/2026/TT-BTC từ ngày 01/07/2026. Việc chuyển đổi cần chính xác để bảo đảm tính liên tục của dữ liệu kế toán.
Atax lưu ý rằng doanh nghiệp siêu nhỏ thường có số lượng giao dịch không lớn, nhưng rủi ro kế toán và thuế vẫn có thể phát sinh nếu chứng từ không đầy đủ, doanh thu không được ghi nhận đúng, chi phí không có căn cứ hợp lệ hoặc báo cáo nộp chậm. Vì vậy, doanh nghiệp nên xây dựng quy trình kế toán tối thiểu ngay từ đầu, gồm tiếp nhận hóa đơn, phân loại chứng từ, lưu trữ hồ sơ, ghi sổ định kỳ và đối chiếu nghĩa vụ thuế trước hạn kê khai.
Đối với doanh nghiệp chưa có nhân sự chuyên môn, việc thuê đại lý thuế hoặc đơn vị dịch vụ kế toán là lựa chọn thực tế. Atax có thể hỗ trợ doanh nghiệp rà soát hồ sơ kế toán, thiết lập quy trình chứng từ, ghi sổ, kê khai thuế, lập báo cáo theo quy định và tư vấn phương án tổ chức bộ máy kế toán phù hợp với quy mô hoạt động.
Tóm lại, câu trả lời cho vấn đề doanh nghiệp siêu nhỏ có cần kế toán không là có. Doanh nghiệp siêu nhỏ không bắt buộc có kế toán trưởng theo Thông tư 58/2026/TT-BTC, nhưng vẫn cần người phụ trách kế toán hoặc dịch vụ kế toán để bảo đảm quản lý tài chính, chứng từ, sổ sách và nghĩa vụ thuế đúng quy định. Việc tổ chức kế toán đúng ngay từ đầu giúp doanh nghiệp hạn chế sai sót, giảm rủi ro khi quyết toán và nâng cao hiệu quả quản trị kinh doanh.
Bài viết liên quan Doanh nghiệp siêu nhỏ là gì? Tiêu chí xác định và chế độ kế toán mới nhất 2026
