Tóm tắt Thông tư 87/2026/TT-BTC về quy định chi tiết một số điều của Luật Thuế thu nhập cá nhân và Nghị định số 253/2026/NĐ-CP

Xin chào các bạn, hôm này Người trợ lý Atax sẽ Tóm tắt Thông tư 87/2026/TT-BTC về quy định chi tiết một số điều của Luật Thuế thu nhập cá nhân và Nghị định số 253/2026/NĐ-CP. Thông tư được ban hành ngày 30/6/2026 và có hiệu lực thi hành theo quy định pháp luật.

1. Phạm vi điều chỉnh của Thông tư gồm:

Xác định người phụ thuộc; mức thu nhập làm căn cứ xác định người phụ thuộc; thuế thu nhập cá nhân đối với chuyển nhượng chứng khoán phái sinh.

2. Đối tượng áp dụng:

Đối tượng áp dụng là tổ chức, cá nhân có liên quan đến phạm vi điều chỉnh tại Điều 1 của Thông tư này. Các bên liên quan cần căn cứ quy định để thực hiện đăng ký, kê khai, lưu giữ hồ sơ và cung cấp thông tin khi cơ quan có thẩm quyền yêu cầu.

3. Mức thu nhập làm căn cứ xác định người phụ thuộc:

Mức thu nhập được xác định là không quá 3 triệu đồng/tháng. Tổng thu nhập từ tất cả các nguồn của cá nhân được xem xét là người phụ thuộc không vượt quá 3 triệu đồng/tháng, không bao gồm khoản thu nhập được miễn thuế.

4. Hồ sơ xác định người phụ thuộc:

• Con: Hồ sơ gồm giấy khai sinh hoặc bản sao giấy khai sinh; căn cước hoặc căn cước công dân nếu có. Người nộp thuế có trách nhiệm lưu giữ hồ sơ để chứng minh quan hệ phụ thuộc khi cơ quan thuế yêu cầu.

• Con nuôi: Hồ sơ gồm giấy khai sinh của con; quyết định công nhận nuôi con nuôi hoặc giấy chứng nhận nuôi con nuôi. Đây là căn cứ pháp lý để xác định quan hệ nuôi dưỡng và quyền đăng ký người phụ thuộc theo quy định.

• Vợ hoặc chồng: Hồ sơ gồm giấy khai sinh; căn cước công dân; giấy đăng ký kết hôn hoặc giấy tờ khác chứng minh quan hệ vợ chồng. Người nộp thuế cần bảo đảm thông tin kê khai phù hợp với hồ sơ pháp lý lưu giữ.

• Cha mẹ: Hồ sơ gồm căn cước công dân; giấy khai sinh của người nộp thuế, quyết định nhận cha mẹ hoặc văn bản xác nhận quan hệ. Các giấy tờ này dùng để chứng minh mối quan hệ giữa người nộp thuế và người phụ thuộc.

• Cha mẹ vợ/ chồng: Hồ sơ gồm căn cước công dân; giấy đăng ký kết hôn của vợ hoặc chồng hoặc giấy tờ khác chứng minh quan hệ. Việc chứng minh quan hệ là điều kiện quan trọng khi đăng ký giảm trừ gia cảnh cho nhóm đối tượng này.

• Con từ đủ 18 tuổi trở lên: Trường hợp con từ đủ 18 tuổi trở lên, hồ sơ cần có giấy xác nhận mất năng lực hành vi dân sự, giấy xác nhận khuyết tật hoặc giấy tờ chứng minh đang học đại học, cao đẳng, trung học chuyên nghiệp, trung học phổ thông. Trường hợp đang trong thời gian chờ kết quả thi cũng được xem xét theo nội dung thể hiện tại hướng dẫn.

• Cá nhân khác không nơi nương tựa: Hồ sơ gồm căn cước công dân; bản kê khai về việc trực tiếp nuôi dưỡng và giấy tờ chứng minh mối quan hệ, nghĩa vụ nuôi dưỡng nếu có. Người nộp thuế cần lưu giữ đầy đủ hồ sơ để chứng minh trách nhiệm nuôi dưỡng thực tế.

• Người không có khả năng lao động: Hồ sơ gồm tài liệu chứng minh mối quan hệ tương ứng với các trường hợp quy định tại khoản 1, 2, 3, 4 của nội dung về hồ sơ xác định người phụ thuộc, kèm giấy tờ chứng minh mức suy giảm khả năng lao động từ 81% trở lên.

Lưu ý về hồ sơ người phụ thuộc: Người nộp thuế có trách nhiệm lưu giữ và cung cấp hồ sơ khi cơ quan thuế yêu cầu. Trường hợp kê khai không đúng có thể bị xử lý theo quy định của pháp luật. Vì vậy, hồ sơ cần được kiểm tra về tính đầy đủ, hợp lệ và thống nhất với thông tin đã kê khai.

Tóm tắt Thông tư 87/2026/TT-BTC về quy định chi tiết một số điều của Luật Thuế thu nhập cá nhân và Nghị định số 253/2026/NĐ-CP

5. Thuế thu nhập cá nhân đối với chuyển nhượng chứng khoán phái sinh:

Thuế suất áp dụng là 0,1% trên giá chuyển nhượng cho từng lần chuyển nhượng. Người nộp thuế cần xác định đúng giá chuyển nhượng, thời điểm xác định thu nhập tính thuế và căn cứ kê khai theo quy định.

Giá chuyển nhượng đối với hợp đồng tương lai: Giá chuyển nhượng được xác định căn cứ vào giá thanh toán tại thời điểm xác định thu nhập, nhân với số hợp đồng và nhân với tỷ lệ ký quỹ ban đầu. Tỷ lệ ký quỹ ban đầu do Tổng công ty Lưu ký và Bù trừ chứng khoán Việt Nam công bố.

Thời điểm xác định thu nhập tính thuế đối với chuyển nhượng chứng khoán phái sinh: Thời điểm xác định thu nhập tính thuế thực hiện theo quy định tại Nghị định 253/2026/NĐ-CP. Cá nhân phát sinh giao dịch cần theo dõi đầy đủ chứng từ giao dịch để phục vụ kê khai và đối chiếu khi cần thiết.

6. Trách nhiệm đăng ký và thay đổi thông tin người phụ thuộc:

Người nộp thuế có trách nhiệm đăng ký, thay đổi thông tin người phụ thuộc và kê khai thu nhập theo quy định tại khoản 1 Điều 3. Việc kê khai phải bảo đảm trung thực, đầy đủ và có hồ sơ chứng minh phù hợp.

Trách nhiệm trong kê khai và sử dụng dữ liệu: Trường hợp kê khai không đúng hoặc khai thác, sử dụng dữ liệu không đúng sẽ bị xử lý theo quy định pháp luật. Tổ chức, cá nhân cần thận trọng khi sử dụng thông tin người phụ thuộc, bảo đảm đúng mục đích và đúng thẩm quyền.

Trách nhiệm chia sẻ dữ liệu của cơ quan nhà nước: Cơ quan nhà nước thực hiện chia sẻ dữ liệu để xác định người phụ thuộc theo quy định. Việc chia sẻ dữ liệu góp phần hỗ trợ quản lý thuế, kiểm soát thông tin kê khai và hạn chế rủi ro kê khai trùng hoặc kê khai sai.

Trách nhiệm lưu giữ và cung cấp hồ sơ: Tổ chức, cá nhân có trách nhiệm lưu giữ, cung cấp đầy đủ hồ sơ khi cơ quan thuế yêu cầu để phục vụ thanh tra, kiểm tra, kiểm toán. Đây là yêu cầu quan trọng nhằm bảo đảm tính minh bạch, hợp pháp và có căn cứ của thông tin đã kê khai.

Căn cứ pháp lý được nêu trong nội dung tóm tắt gồm: Luật Thuế thu nhập cá nhân số 109/2025/QH15, được sửa đổi bởi Luật số 09/2026/QH16; Nghị định số 253/2026/NĐ-CP của Chính phủ; Nghị định số 29/2025/NĐ-CP; Nghị định số 166/2025/NĐ-CP.

7. Khuyến nghị của Người trợ lý Atax:

Khi thực hiện đăng ký người phụ thuộc hoặc kê khai thuế thu nhập cá nhân đối với chứng khoán phái sinh, người nộp thuế nên rà soát kỹ điều kiện, mức thu nhập, hồ sơ chứng minh và căn cứ pháp lý áp dụng. Thông tin kê khai cần thống nhất với chứng từ lưu giữ để hạn chế rủi ro bị truy thu, xử phạt hoặc yêu cầu giải trình trong quá trình thanh tra, kiểm tra thuế.

Xem thêm bài viết 04 Thông tư quan trọng của Bộ Tài Chính chính thức có hiệu lực từ 01/07/2026