Hướng dẫn xác định tỷ giá xuất hóa đơn và ghi sổ kế toán theo Thông tư 99/2025/TT-BTC

Chào Quý độc giả và các bạn đồng nghiệp, trong công tác kế toán tại các doanh nghiệp có phát sinh giao dịch bằng ngoại tệ, việc xác định đúng tỷ giá để xuất hóa đơn và ghi nhận vào sổ sách kế toán là một nghiệp vụ đòi hỏi sự chính xác tuyệt đối nhằm đảm bảo tuân thủ nghiêm ngặt các quy định pháp luật hiện hành. Bài viết này, ATAX xin chia sẻ hướng dẫn chi tiết về phương pháp xác định tỷ giá xuất hóa đơn dựa trên các căn cứ pháp lý mới nhất, bao gồm Thông tư 99/2025/TT-BTC, Nghị định số 252/2026/NĐ-CP, Nghị định số 254/2026/NĐ-CP và Công văn hướng dẫn số 6810/CT-QLNT.

Nguyên tắc xác định tỷ giá xuất hóa đơn theo quy định pháp luật

Theo hướng dẫn tại Công văn số 6810/CT-QLNT ngày 14/9/2026 của Cục Thuế, nguyên tắc xác định đồng tiền và tỷ giá xuất hóa đơn được quy định rõ ràng đối với từng trường hợp như sau:

Trường hợp thứ nhất: Đối với các trường hợp được khai thuế, nộp thuế và các khoản thu khác bằng ngoại tệ theo quy định tại Khoản 1 Điều 14 Nghị định số 252/2026/NĐ-CP, đồng tiền khai thuế, nộp thuế và tỷ giá quy đổi thực hiện theo đúng các quy định cụ thể tại Điều 14 Nghị định này.

Trường hợp thứ hai: Đối với các nghiệp vụ kinh tế, tài chính phát sinh bằng ngoại tệ theo quy định của pháp luật về ngoại hối, người bán phải thể hiện trên hóa đơn tỷ giá ngoại tệ với Đồng Việt Nam theo quy định tại điểm c.1 Khoản 8 Phụ lục kèm theo Nghị định số 254/2026/NĐ-CP. Đồng thời, căn cứ theo Khoản 1 và Khoản 5 Điều 26 Luật Quản lý thuế số 108/2025/QH15 cùng pháp luật về kế toán, tỷ giá thể hiện trên hóa đơn phải là tỷ giá giao dịch thực tế được xác định theo quy định của pháp luật về kế toán.

Cách xác định tỷ giá giao dịch thực tế theo Thông tư 99/2025/TT-BTC

Để xác định tỷ giá giao dịch thực tế thể hiện trên hóa đơn, kế toán cần căn cứ vào hướng dẫn tại Tài khoản 413 – Chênh lệch tỷ giá hối đoái quy định tại Thông tư 99/2025/TT-BTC. Tùy theo đặc điểm và yêu cầu quản lý, doanh nghiệp được lựa chọn một trong các phương pháp sau:

Phương pháp áp dụng tỷ giá mua bán chuyển khoản trung bình: Doanh nghiệp sử dụng tỷ giá mua bán chuyển khoản trung bình của ngân hàng thương mại nơi doanh nghiệp thường xuyên có giao dịch tại ngày phát sinh nghiệp vụ.

Phương pháp áp dụng tỷ giá xấp xỉ: Doanh nghiệp được chọn tỷ giá xấp xỉ với tỷ giá mua bán chuyển khoản trung bình tại ngày giao dịch của ngân hàng thương mại nơi doanh nghiệp thường xuyên giao dịch. Tỷ giá xấp xỉ này phải đảm bảo mức chênh lệch không vượt quá +/-1% so với tỷ giá mua bán chuyển khoản trung bình tại ngày giao dịch. Tỷ giá xấp xỉ có thể được xác định hàng ngày, hàng tuần hoặc hàng tháng dựa trên cơ sở trung bình cộng giữa tỷ giá mua chuyển khoản và tỷ giá bán chuyển khoản hàng ngày của ngân hàng thương mại. Doanh nghiệp cần lưu ý việc sử dụng tỷ giá xấp xỉ phải đảm bảo không làm ảnh hưởng trọng yếu đến tình hình tài chính và kết quả hoạt động sản xuất kinh doanh trong kỳ kế toán.

Trường hợp ngân hàng thương mại nơi doanh nghiệp thường xuyên giao dịch không công bố tỷ giá của loại ngoại tệ phát sinh, doanh nghiệp được lựa chọn một loại tiền tệ trung gian để quy đổi sang đơn vị tiền tệ kế toán. Phương pháp quy đổi phải được áp dụng nhất quán theo quy định của Chuẩn mực kế toán Việt Nam, đồng thời doanh nghiệp phải trình bày rõ ràng căn cứ lựa chọn tiền tệ trung gian và cách thức quy đổi trên Thuyết minh Báo cáo tài chính.

Quy định áp dụng tỷ giá giao dịch thực tế trong hạch toán kế toán chi tiết

Trong trường hợp doanh nghiệp có các nghiệp vụ kinh tế phát sinh bằng ngoại tệ nhưng trong hợp đồng không quy định tỷ giá hối đoái cụ thể, doanh nghiệp áp dụng tỷ giá giao dịch thực tế (quy định tại Khoản 1.2.1 của Tài khoản 413) để ghi sổ kế toán cho từng trường hợp như sau:

• Đối với các tài khoản phản ánh doanh thu, thu nhập khác: Áp dụng tỷ giá giao dịch thực tế tại thời điểm phát sinh. Riêng đối với giao dịch bán hàng, cung cấp dịch vụ hoặc thu nhập có liên quan đến doanh thu nhận trước (hoặc nhận trước tiền của người mua), phần doanh thu, thu nhập tương ứng với số tiền nhận trước được áp dụng tỷ giá giao dịch thực tế tại thời điểm nhận trước tiền của người mua (không áp dụng theo tỷ giá tại thời điểm ghi nhận doanh thu, thu nhập thực tế).

• Đối với các tài khoản phản ánh chi phí sản xuất, kinh doanh, chi phí khác: Áp dụng tỷ giá giao dịch thực tế tại thời điểm phát sinh. Đối với trường hợp phân bổ khoản chi phí chờ phân bổ vào chi phí sản xuất, kinh doanh trong kỳ, chi phí được ghi nhận theo tỷ giá giao dịch thực tế tại thời điểm trả trước (không áp dụng tỷ giá tại thời điểm phân bổ chi phí).

• Đối với các tài khoản phản ánh tài sản: Áp dụng tỷ giá giao dịch thực tế tại thời điểm phát sinh. Đối với trường hợp tài sản được mua có liên quan đến giao dịch trả trước cho người bán, giá trị tài sản tương ứng với số tiền trả trước được áp dụng tỷ giá giao dịch thực tế tại thời điểm trả trước cho người bán (không áp dụng tỷ giá tại thời điểm ghi nhận tài sản).

• Đối với các tài khoản công nợ và vốn bằng tiền: Áp dụng tỷ giá giao dịch thực tế đối với Bên Nợ các Tài khoản vốn bằng tiền hoặc tài sản khác, Bên Nợ các Tài khoản phải thu, Bên Nợ các Tài khoản phải trả khi phát sinh giao dịch trả trước tiền cho người bán. Tương tự, áp dụng tỷ giá giao dịch thực tế đối với Bên Có các Tài khoản phải trả, Bên Có các Tài khoản phải thu khi phát sinh giao dịch nhận trước tiền của người mua.

• Đối với các tài khoản loại vốn chủ sở hữu: Áp dụng tỷ giá giao dịch thực tế tại thời điểm phát sinh giao dịch.

Một điểm lưu ý quan trọng khác theo Khoản 1.4.2 của Tài khoản 413 tại Thông tư 99/2025/TT-BTC: Khi doanh nghiệp sử dụng tỷ giá giao dịch thực tế để quy đổi các giao dịch phát sinh bằng ngoại tệ ra đồng tiền ghi sổ kế toán, doanh nghiệp được phép sử dụng tỷ giá giao dịch thực tế đó để hạch toán đồng thời cho cả bên Nợ và bên Có của tất cả các khoản mục tiền tệ có gốc ngoại tệ.

Trên đây là toàn bộ hướng dẫn nghiệp vụ về việc xác định tỷ giá xuất hóa đơn và tỷ giá ghi sổ kế toán theo Thông tư 99/2025/TT-BTC. Người trợ lý ATAX hy vọng bài viết đã cung cấp nguồn thông tin chuẩn xác và hữu ích cho công tác tài chính – kế toán tại quý doanh nghiệp. Hãy tiếp tục theo dõi ATAX để cập nhật nhanh chóng các quy định pháp luật thuế và kế toán mới nhất.

Liên hệ trực tiếp cho ATAX qua fanpage ĐẠI LÝ THUẾ NGƯỜI TRỢ LÝ hoặc liên hệ trực tiếp Hotline: 0988 168 368 để được tư vấn HOÀN TOÀN MIỄN PHÍ.

Hướng dẫn xác định người phụ thuộc tính giảm trừ gia cảnh Thuế TNCN theo Công văn 6846/CT-QLNT