Tóm tắt nội dung
Người trợ lý Atax xin chào Quý doanh nghiệp và các bạn đồng nghiệp kế toán. Khi thời điểm quyết toán cuối năm cận kề, nghiệp vụ xác định và tính toán lương tháng 13 luôn là chủ đề nhận được sự quan tâm đặc biệt từ cả phía người sử dụng lao động lẫn người lao động. Nhằm hỗ trợ quý doanh nghiệp thực hiện nghiệp vụ một cách chính xác, tuân thủ đúng các quy định pháp luật hiện hành, Atax xin cung cấp bài phân tích chuyên sâu dưới góc nhìn pháp lý và kế toán sau đây.
Bản chất pháp lý của khoản lương tháng 13
Hiện tại, Bộ luật Lao động 2019 và các văn bản hướng dẫn liên quan chưa có điều khoản định nghĩa cụ thể về khái niệm ‘lương tháng 13’. Về mặt bản chất pháp lý, khoản tiền này được điều chỉnh theo quy định tại Điều 104 Bộ luật Lao động 2019 về ‘Thưởng’. Theo đó, thưởng là số tiền, tài sản hoặc các hình thức khác mà người sử dụng lao động thưởng cho người lao động căn cứ vào kết quả sản xuất, kinh doanh và mức độ hoàn thành công việc.
Do đó, doanh nghiệp không có nghĩa vụ pháp lý bắt buộc phải chi trả lương tháng 13 trong mọi trường hợp. Việc phát sinh khoản chi này phụ thuộc hoàn toàn vào kết quả hoạt động kinh doanh của đơn vị, mức độ hoàn thành công việc của người lao động, cũng như các thỏa thuận được ghi nhận trong Hợp đồng lao động, Thỏa ước lao động tập thể hoặc Quy chế lương thưởng nội bộ.
Lương tháng 13 được tính theo lương cơ bản hay lương thực nhận?
Do pháp luật không áp đặt công thức tính bắt buộc, cách thức tính lương tháng 13 hoàn toàn phụ thuộc vào sự thỏa thuận giữa các bên hoặc quy định cụ thể tại quy chế tài chính của doanh nghiệp. Thông thường, các doanh nghiệp sẽ lựa chọn áp dụng một trong hai phương thức sau:
Phương thức thứ nhất: Tính theo lương cơ bản (mức lương ký kết trên hợp đồng lao động làm căn cứ đóng bảo hiểm xã hội bắt buộc). Công thức này không bao gồm các khoản phụ cấp, trợ cấp, hoặc các khoản tiền làm thêm giờ.
Phương thức thứ hai: Tính theo lương thực nhận (mức thu nhập thực tế trung bình hoặc của tháng liền kề trước kỳ chi trả). Mức lương này bao gồm lương cơ bản cộng thêm các khoản phụ cấp, trợ cấp mang tính chất tiền lương và tiền thưởng hiệu suất làm việc thực tế.
Như vậy, bộ phận kế toán cần căn cứ trực tiếp vào quy chế chi tiêu nội bộ, thỏa ước lao động tập thể và nội dung chi tiết trên hợp đồng lao động của từng nhân sự để áp dụng chính xác phương thức tính toán đã cam kết.
Nghĩa vụ thuế thu nhập cá nhân đối với khoản lương tháng 13
Dưới góc độ quản lý thuế, căn cứ theo quy định tại Điều 3 Luật Thuế thu nhập cá nhân và hướng dẫn chi tiết tại Điều 8 Nghị định số 253/2026/NĐ-CP, khoản lương tháng 13 được xác định là thu nhập từ tiền lương, tiền công dưới hình thức tiền thưởng.
Khoản thu nhập này không thuộc danh mục các khoản tiền thưởng được miễn thuế theo quy định pháp luật thi đua khen thưởng. Do đó, doanh nghiệp có nghĩa vụ khấu trừ thuế thu nhập cá nhân của người lao động theo biểu thuế lũy tiến từng phần đối với phần thu nhập chịu thuế phát sinh từ khoản lương tháng 13 này tại thời điểm chi trả thực tế.
Phân biệt rõ ràng giữa lương tháng 13 và tiền thưởng Tết
Trên thực tế, nhiều đơn vị vẫn đồng nhất hai khái niệm này, dẫn đến những nhầm lẫn trong công tác hạch toán và truyền thông nội bộ. Lương tháng 13 là khoản tiền thưởng cuối năm dựa trên các thỏa thuận, cam kết mang tính ràng buộc pháp lý đã thiết lập từ trước giữa người lao động và doanh nghiệp.
Trong khi đó, tiền thưởng Tết là khoản chi mang tính chất tự nguyện, phụ thuộc trực tiếp vào quyết định đơn phương của người sử dụng lao động tại thời điểm giáp Tết Nguyên đán, dựa trên cân đối tài chính thực tế của năm đó và không bắt buộc phải quy định cụ thể trong hợp đồng lao động.
Lời khuyên từ Người trợ lý Atax
Để tối ưu hóa công tác hạch toán, quyết toán thuế và phòng ngừa tối đa các rủi ro tranh chấp lao động phát sinh, doanh nghiệp nên chủ động xây dựng một quy chế lương thưởng minh bạch. Quy chế cần xác định rõ ràng điều kiện được hưởng, công thức tính toán (theo lương cơ bản hay lương thực nhận), thời điểm chi trả và thông báo rộng rãi đến toàn thể người lao động ngay từ đầu kỳ kế hoạch năm tài chính.
Liên hệ trực tiếp cho ATAX qua fanpage ĐẠI LÝ THUẾ NGƯỜI TRỢ LÝ hoặc liên hệ trực tiếp Hotline: 0988 168 368 để được tư vấn HOÀN TOÀN MIỄN PHÍ.
Quy định về thông báo biến động lao động và quản lý sổ lao động năm 2026
