Tóm tắt nội dung
Trong công tác quản lý thuế đối với giao dịch liên kết, việc lựa chọn phương pháp xác định giá phù hợp là yếu tố then chốt giúp doanh nghiệp đảm bảo tính tuân thủ pháp luật và giảm thiểu rủi ro thanh tra. Hôm nay, ATAX xin chia sẻ các hướng dẫn chi tiết, chính xác về phương pháp so sánh tỷ suất lợi nhuận gộp trên giá vốn (phương pháp giá vốn cộng lãi) dựa trên các quy định hiện hành.
Trường hợp áp dụng phương pháp giá vốn cộng lãi
Theo quy định tại điểm b khoản 1 Điều 14 Nghị định 255/2026/NĐ-CP, phương pháp so sánh tỷ suất lợi nhuận gộp trên giá vốn được áp dụng trong trường hợp người nộp thuế không sở hữu tài sản vô hình và gánh chịu ít rủi ro kinh doanh. Doanh nghiệp áp dụng phương pháp này thường thực hiện các chức năng như: sản xuất theo hợp đồng, đơn đặt hàng hoặc gia công, lắp ráp, chế tạo, chế biến sản phẩm, cài đặt thiết bị, thu mua, cung ứng sản phẩm, cung cấp dịch vụ hoặc thực hiện nghiên cứu phát triển theo hợp đồng cho bên liên kết.
Ngược lại, phương pháp giá vốn cộng lãi không áp dụng cho người nộp thuế là doanh nghiệp sản xuất tự chủ. Đây là những doanh nghiệp tự thực hiện các chức năng từ nghiên cứu phát triển sản phẩm đến xây dựng thương hiệu, nhãn hiệu hàng hóa, hoạch định chiến lược thị trường, bảo hành sản phẩm và chăm sóc khách hàng.
Cơ chế xác định giá giao dịch liên kết theo phương pháp giá vốn cộng lãi
Căn cứ điểm b khoản 3 Điều 14 Nghị định 255/2026/NĐ-CP, giá bán ra hoặc doanh thu thuần của hàng hóa, dịch vụ, tài sản bán cho bên liên kết được xác định bằng giá vốn của hàng hóa, dịch vụ, tài sản mua vào từ bên độc lập cộng với lợi nhuận gộp trên giá vốn của người nộp thuế.
Lợi nhuận gộp trên giá vốn của người nộp thuế được xác định bằng công thức: giá vốn của người nộp thuế nhân với tỷ suất lợi nhuận gộp trên giá vốn của các đối tượng so sánh độc lập được lựa chọn. Tỷ suất này phải thuộc khoảng giao dịch độc lập chuẩn và được điều chỉnh phù hợp với các nguyên tắc quy định tại Nghị định 255/2026/NĐ-CP. Doanh thu thuần hoặc giá bán ra sau điều chỉnh sẽ là giá tính thuế và chi phí kê khai để xác định nghĩa vụ thuế thu nhập doanh nghiệp phải nộp.
Nguyên tắc áp dụng và biện pháp loại trừ khác biệt trọng yếu
Khoản 2 Điều 14 Nghị định 255/2026/NĐ-CP nêu rõ nguyên tắc cốt lõi: phương pháp so sánh tỷ suất lợi nhuận được áp dụng trên nguyên tắc không có khác biệt về chức năng hoạt động, tài sản, rủi ro, điều kiện kinh tế và phương pháp hạch toán kế toán giữa người nộp thuế và đối tượng so sánh độc lập làm ảnh hưởng trọng yếu đến tỷ suất lợi nhuận. Nếu xuất hiện các khác biệt trọng yếu, kế toán bắt buộc phải thực hiện các bước điều chỉnh để loại trừ.
Các yếu tố có tác động trọng yếu cần được phân tích kỹ lưỡng bao gồm:
-
Tài sản, vốn, chi phí
-
Quyền kiểm soát và quyền quyết định thực tế phục vụ chức năng chính
-
Tính chất ngành nghề và đặc điểm thị trường; phương pháp hạch toán kế toán và cơ cấu chi phí sản phẩm
-
Điều kiện kinh tế
-
Các quan hệ thương mại hoặc tài chính của tập đoàn đa quốc gia
-
Các hoạt động hỗ trợ kỹ thuật, chia sẻ bí quyết, nhân sự biệt phái và điều kiện hợp đồng.
Đặc biệt đối với phương pháp giá vốn cộng lãi, các khác biệt có thể gây ảnh hưởng trọng yếu đến tỷ suất lợi nhuận gộp trên giá vốn bao gồm các chi phí phản ánh chức năng hoạt động của doanh nghiệp (như sản xuất theo hợp đồng chỉ định từ công ty mẹ hoặc cung cấp dịch vụ nội bộ tập đoàn), các nghĩa vụ thực hiện hợp đồng (thời hạn chuyển giao sản phẩm, chi phí giám sát chất lượng, lưu kho, điều kiện thanh toán); và phương pháp hạch toán kế toán đối với các yếu tố cấu thành trong giá vốn giữa các bên.
Ngoài ra, một nguyên tắc bảo vệ quyền lợi hợp pháp của người nộp thuế là: doanh nghiệp thực hiện chức năng sản xuất, phân phối đơn giản, không có chức năng quyết định chiến lược, tạo giá trị gia tăng thấp, không chịu rủi ro hàng tồn kho, rủi ro thị trường và không phát sinh doanh thu, chi phí từ khai thác tài sản vô hình thì không phải gánh chịu lỗ phát sinh từ các rủi ro này.
Khuyến nghị từ Người trợ lý Atax
Việc áp dụng phương pháp so sánh tỷ suất lợi nhuận gộp trên giá vốn yêu cầu doanh nghiệp phải lưu trữ hệ thống chứng từ kế toán và hồ sơ xác định giá giao dịch liên kết cực kỳ chặt chẽ. Kế toán cần đảm bảo tính tương đồng cao nhất của các đối tượng so sánh độc lập và thực hiện các điều chỉnh loại trừ khác biệt một cách khoa học, chính xác, tuân thủ đúng quy định pháp luật. Hãy liên hệ với ATAX nếu doanh nghiệp của bạn cần một giải pháp tư vấn chuyên sâu và toàn diện về giao dịch liên kết.
Liên hệ trực tiếp cho ATAX qua fanpage ĐẠI LÝ THUẾ NGƯỜI TRỢ LÝ hoặc liên hệ trực tiếp Hotline: 0988 168 368 để được tư vấn HOÀN TOÀN MIỄN PHÍ.
Hướng dẫn xác định tỷ giá xuất hóa đơn và ghi sổ kế toán theo Thông tư 99/2025/TT-BTC
