Tóm tắt nội dung
Trong bối cảnh công tác quản lý thuế ngày càng được siết chặt và hiện đại hóa, việc tuân thủ các quy định pháp luật về kê khai thuế là yếu tố cốt lõi giúp các hộ kinh doanh, cá nhân kinh doanh phát triển bền vững, tránh các rủi ro pháp lý không đáng có. Nhằm hỗ trợ quý vị chủ động rà soát và thực hiện đúng nghĩa vụ thuế, Atax xin tổng hợp và phân tích chi tiết về 7 hành vi vi phạm phổ biến liên quan đến kê khai doanh thu theo hướng dẫn tại Công văn số 3786/DLA-NVDTPC năm 2026, cùng các quy định pháp lý hiện hành về doanh thu tính thuế thu nhập cá nhân (TNCN).
7 hành vi vi phạm phổ biến về kê khai doanh thu của hộ kinh doanh theo Công văn 3786/DLA-NVDTPC
Thứ nhất, hộ kinh doanh, cá nhân kinh doanh kê khai doanh thu thấp hơn doanh thu thực tế phát sinh. Tình trạng này kéo dài qua nhiều năm liên tục nhưng người nộp thuế không tự thực hiện rà soát, kê khai điều chỉnh, bổ sung theo quy định pháp luật thuế.
Thứ hai, quy mô kinh doanh thực tế đã có sự thay đổi lớn như mở rộng diện tích kinh doanh, tăng thêm lao động, tăng lượng hàng hóa nhập vào – bán ra, mở thêm chi nhánh, địa điểm kinh doanh, hoặc mở thêm các kênh bán hàng qua mạng xã hội, sàn thương mại điện tử… nhưng hộ kinh doanh vẫn kê khai, nộp thuế theo mức doanh thu và quy mô cũ.
Thứ ba, không thực hiện xuất hóa đơn khi bán hàng hóa, cung cấp dịch vụ cho khách hàng, hoặc chỉ xuất hóa đơn khi khách hàng có yêu cầu trực tiếp. Đồng thời, việc xuất hóa đơn với giá trị ghi thấp hơn nhiều so với giá trị giao dịch thực tế cũng là hành vi vi phạm nghiêm trọng.
Thứ tư, hộ kinh doanh, cá nhân kinh doanh thuộc diện bắt buộc phải sử dụng hóa đơn điện tử khởi tạo từ máy tính tiền có kết nối dữ liệu với cơ quan thuế nhưng trì hoãn việc đăng ký sử dụng, hoặc đã đăng ký nhưng sử dụng không đầy đủ, không đúng quy định.
Thứ năm, thực hiện nhận tiền thanh toán bán hàng, cung ứng dịch vụ qua nhiều tài khoản ngân hàng cá nhân khác nhau mà không phải các tài khoản đã đăng ký chính thức với cơ quan thuế, hoặc thực hiện thu tiền mặt nhưng không ghi chép sổ sách đầy đủ nhằm mục đích che giấu doanh thu thực tế.
Thứ sáu, triển khai các hoạt động kinh doanh trực tuyến, bán hàng qua các trang mạng xã hội, sàn thương mại điện tử nhưng không thực hiện đăng ký kinh doanh, không đăng ký thuế, hoặc có đăng ký nhưng kê khai doanh thu không đầy đủ so với thực tế phát sinh trên các nền tảng.
Thứ bảy, khi cơ quan thuế tiến hành rà soát, đối chiếu dữ liệu và gửi văn bản đề nghị giải trình, điều chỉnh doanh thu, hộ kinh doanh không hợp tác, không giải trình và không thực hiện kê khai bổ sung theo đúng thực tế.
Quy định pháp luật về xác định doanh thu tính thuế thu nhập cá nhân của hộ kinh doanh
Để tránh các hành vi vi phạm nêu trên, hộ kinh doanh cần nắm vững căn cứ xác định doanh thu tính thuế TNCN được quy định tại Điều 5 Nghị định 68/2026/NĐ-CP. Theo đó, doanh thu tính thuế được xác định là toàn bộ tiền bán hàng, tiền gia công, tiền cung ứng dịch vụ, bao gồm cả các khoản trợ giá, phụ thu, phụ trội mà hộ kinh doanh được hưởng, không phân biệt đã thu được tiền hay chưa.
Doanh thu này cũng bao gồm các khoản thưởng, khoản hỗ trợ đạt doanh số, khuyến mại, chiết khấu thanh toán, các khoản hỗ trợ nhận bằng tiền hoặc không bằng tiền, và các khoản bồi thường vi phạm hợp đồng liên quan đến hoạt động kinh doanh; ngoại trừ các khoản chiết khấu thương mại, giảm giá hàng bán và giá trị hàng bán bị trả lại.
Bên cạnh đó, Nghị định 68/2026/NĐ-CP cũng quy định cụ thể phương pháp xác định doanh thu đối với một số hoạt động đặc thù sau:
-
Đối với hoạt động gia công hàng hóa: Doanh thu là tiền thu về hoạt động gia công bao gồm cả tiền công, chi phí về nhiên liệu, động lực, vật liệu phụ và chi phí khác phục vụ cho việc gia công hàng hóa.
-
Đối với bán hàng hóa, cung cấp dịch vụ trả góp, trả chậm: Doanh thu là tiền bán hàng hóa, dịch vụ trả tiền một lần, không bao gồm tiền lãi trả góp, tiền lãi trả chậm.
-
Đối với trường hợp giao hàng cho các đại lý: Doanh thu là tổng số tiền bán hàng hóa.
-
Đối với trường hợp nhận làm đại lý bán đúng giá hưởng hoa hồng: Doanh thu là tiền hoa hồng được hưởng theo hợp đồng đại lý.
-
Đối với hoạt động cho thuê tài sản hoặc cung ứng dịch vụ trả tiền trước nhiều năm: Doanh thu tính thuế được phân bổ cho số năm trả tiền trước hoặc được xác định theo doanh thu trả tiền một lần.
-
Đối với hoạt động vận tải: Doanh thu là toàn bộ doanh thu vận chuyển hành khách, hàng hóa, hành lý phát sinh trong kỳ tính thuế.
-
Đối với hoạt động xây dựng, lắp đặt: Doanh thu là giá trị công trình, hạng mục công trình hoặc giá trị khối lượng công trình nghiệm thu, bao gồm cả giá trị nguyên vật liệu, máy móc, thiết bị (trường hợp không bao thầu nguyên vật liệu thì không bao gồm các giá trị này).
Thời điểm xác định doanh thu tính thuế thu nhập cá nhân
Căn cứ khoản 3 Điều 5 Nghị định 68/2026/NĐ-CP, thời điểm xác định doanh thu tính thuế TNCN được quy định rõ ràng như sau: Đối với hoạt động bán hàng hóa, thời điểm xác định doanh thu là thời điểm chuyển giao quyền sở hữu, quyền sử dụng hàng hóa cho người mua. Đối với hoạt động cung ứng dịch vụ, thời điểm xác định doanh thu là thời điểm hoàn thành việc cung ứng dịch vụ hoặc hoàn thành từng phần việc cung ứng dịch vụ cho người mua, trừ các hoạt động đặc thù có quy định riêng.
Lời kết từ Người trợ lý Atax:
Việc nhận diện rõ các hành vi vi phạm và thấu hiểu nguyên tắc xác định doanh thu tính thuế là bước đi thiết yếu giúp các hộ kinh doanh tự bảo vệ mình trước các rủi ro pháp lý và tài chính. Sự minh bạch, trung thực và tuân thủ các quy định hiện hành không chỉ là nghĩa vụ mà còn là nền tảng xây dựng uy tín kinh doanh bền vững.
Với vai trò là người trợ lý kế toán chuyên nghiệp, Atax khuyến nghị các hộ kinh doanh chủ động rà soát số liệu thực tế, chuẩn hóa quy trình xuất hóa đơn và khai báo thuế đúng hạn. Nếu quý vị cần thêm sự hỗ trợ chuyên sâu về nghiệp vụ kế toán và thuế, Atax luôn sẵn sàng đồng hành cùng sự phát triển bền vững của doanh nghiệp.
Liên hệ trực tiếp cho ATAX qua fanpage ĐẠI LÝ THUẾ NGƯỜI TRỢ LÝ hoặc liên hệ trực tiếp Hotline: 0988 168 368 để được tư vấn HOÀN TOÀN MIỄN PHÍ.
Hướng dẫn chi tiết thời điểm nôp tờ khai giảm 30% Thuế TNCN 2026 cho Hộ và cá nhân kinh doanh
