Tóm tắt nội dung
Chào Quý độc giả và Quý doanh nghiệp, trong quá trình thực hiện quyết toán thuế thu nhập cá nhân (TNCN), một trong những nghiệp vụ thường phát sinh vướng mắc là việc đăng ký giảm trừ gia cảnh cho cha mẹ khi không có cùng hộ khẩu hoặc không cư trú cùng nơi với người nộp thuế. Nhằm giúp Quý độc giả thực hiện đúng các quy định pháp lý hiện hành, Người trợ lý ATAX xin tổng hợp và phân tích chi tiết các căn cứ pháp lý liên quan đến vấn đề này.
Quy định về điều kiện hộ khẩu và nơi cư trú đối với cha mẹ
Căn cứ theo Điểm d Khoản 2 Điều 47 Nghị định số 253/2026/NĐ-CP, đối tượng người phụ thuộc là cha mẹ của người nộp thuế bao gồm: cha đẻ, mẹ đẻ, cha dượng, mẹ kế, cha nuôi, mẹ nuôi hợp pháp theo quy định của pháp luật, cha vợ, mẹ vợ (hoặc cha chồng, mẹ chồng).
Đối với nhóm đối tượng này, quy định pháp luật về thuế TNCN hiện hành hoàn toàn không đặt ra điều kiện cha, mẹ phải có cùng hộ khẩu hoặc phải sống cùng với người nộp thuế. Do đó, người nộp thuế hoàn toàn được phép đăng ký giảm trừ gia cảnh cho cha mẹ dù không chung hộ khẩu, miễn là đáp ứng đầy đủ các điều kiện về độ tuổi và mức thu nhập theo quy định.
Các điều kiện cần đáp ứng để tính giảm trừ gia cảnh cho cha mẹ
Theo Khoản 3 Điều 47 Nghị định số 253/2026/NĐ-CP, cá nhân là cha mẹ được tính là người phụ thuộc phải đáp ứng các điều kiện cụ thể sau đây:
Trường hợp cha mẹ trong độ tuổi lao động: Phải đáp ứng đồng thời hai điều kiện gồm không có khả năng lao động, và không có thu nhập hoặc có thu nhập bình quân tháng trong năm từ tất cả các nguồn thu nhập không vượt quá mức quy định.
Trường hợp cha mẹ ngoài độ tuổi lao động: Phải không có thu nhập hoặc có thu nhập bình quân tháng trong năm từ tất cả các nguồn thu nhập không vượt quá mức quy định.
Mức thu nhập trần để xác định người phụ thuộc
Căn cứ Điều 3 Thông tư số 87/2026/TT-BTC, mức thu nhập làm căn cứ xác định người phụ thuộc được áp dụng giảm trừ gia cảnh cụ thể như sau: Mức thu nhập bình quân tháng trong năm từ tất cả các nguồn thu nhập của người phụ thuộc (bao gồm cả cha mẹ trong và ngoài độ tuổi lao động) không vượt quá 03 triệu đồng (3.000.000 đồng/tháng).
Phân biệt với nhóm đối tượng bắt buộc phải sống chung
Người nộp thuế cần lưu ý phân biệt rõ ràng giữa nhóm đối tượng ‘Cha mẹ’ với nhóm đối tượng ‘Cá nhân khác không nơi nương tựa’ được quy định tại Điểm đ Khoản 2 Điều 47 Nghị định số 253/2026/NĐ-CP (bao gồm anh, chị, em ruột; ông, bà nội ngoại; cô, dì, chú, bác, cậu ruột; cháu ruột…). Đối với nhóm cá nhân khác này, pháp luật bắt buộc họ phải là người đang sống cùng với người nộp thuế và người nộp thuế có nghĩa vụ trực tiếp nuôi dưỡng theo quy định pháp luật về hôn nhân và gia đình.
Trách nhiệm pháp lý của người nộp thuế
Theo quy định, người nộp thuế phải chịu trách nhiệm hoàn toàn trước pháp luật về tính chính xác và trung thực khi xác định và kê khai thu nhập của người phụ thuộc. Trong quá trình hậu kiểm, nếu cơ quan thuế phát hiện việc kê khai không đúng thực tế, người nộp thuế sẽ bị xử lý vi phạm hành chính và truy thu thuế theo đúng quy định của pháp luật.
Trên đây là những chia sẻ chuyên môn từ Người trợ lý ATAX. Hy vọng bài viết cung cấp đầy đủ cơ sở pháp lý giúp Quý độc giả chủ động và tự tin hơn trong các nghiệp vụ kê khai thuế TNCN của mình.
Liên hệ trực tiếp cho ATAX qua fanpage ĐẠI LÝ THUẾ NGƯỜI TRỢ LÝ hoặc liên hệ trực tiếp Hotline: 0988 168 368 để được tư vấn HOÀN TOÀN MIỄN PHÍ.
Chính sách Thuế Thu nhập cá nhân (TNCN) đối với khoản thưởng Doanh số năm 2026
